บทที่  10

ระบบสารสนเทศเชิงกลยุทธ์

ระบบสารสนเทศกับการเปลี่ยนแปลงองค์การ

                เทคโนโลยีสารสนเทศนอกจากจะถูกนำมาช่วยในการดำเนินงานขององค์การให้บรรลุตามวัตถุประสงค์แล้ว  ยังเป็นเครื่องมือสำหรับการรื้อปรับระบบและการเปลี่ยนแปลงองค์การใน  4  ระดับ  คือ

                1.  การปรับเปลี่ยนระบบงานเดิมให้เป็นระบบงานอัตโนมัติ (Automation)

                2.  การเปลี่ยนแปลงระดับกระบวนการปฏิบัติงาน (Rationalization of Procedures) 

                3.  การออแบบระบบงานใหม่ (Business Process Reengineering : BPR)

                4.  การเปลี่ยนกระบวนทัศน์ (Paradigm Shifts)

ระดับของกลยุทธ์

กลยุทธ์ (Strategy)  คือ  แผนรวมขององค์การที่นำเอาข้อได้เปรียบและจุดเด่นในด้านต่างๆมาใช้ประโยชน์  และปรับลดจุดด้อยเพื่อแสวงหาโอกาสและหลีกเลี่ยงอุปสรรค  ซึ่งจะทำให้องค์กรสามรถอยู่รอดและเจริญเติบโตได้ในระยะยาว  รวมทั้งสามารถเอาชนะคู่แข่งได้อย่างมีประสิทธิภาพโดยทั่วไปมีกลยุทธ์ 3 ระดับ  ดังนี้

                1. กลยุทธ์ระดับบริษัทหรือองค์การ (Corporate Strategy)   กำหนดโดยผู้บริหารระดับสูง ให้ความสำคัญกับการดำเนินงานในระยะยาว  มุ่งพิจารณาถึงธุรกิจที่องค์การควรดำเนินการ

                2. กลยุทธ์ระดับธุรกิจ (Business Strategy) กำหนดโดยผู้บริหารหน่วยธุรกิจ ให้ความ สำคัญกับการแข่งขันของหน่วยธุรกิจ

                3. กลยุทธ์ระดับหน้าที่ (Functional Strategy) กำหนดโดยหัวหน้าหน่วยงานตามหน้าที่ทางธุรกิจ เช่น การเงิน การตลาด การดำเนินการ และทรัพยากรบุคคล   เพื่อสนับสนุนและสอดคล้อง กับกลยุทธ์ระดับที่สูงกว่า

กระบวนการจัดการเชิงกลยุทธ์

                1. การวิเคราะห์สภาพแวดล้อม (Environmental Analysis) เป็นการวิเคราะห์สภาพแวดล้อมทั้งภายในและภายนอกองค์การ  ช่วยให้ทราบถึงโอกาสและอุปสรรค  รวมถึงศักยภาพและความพร้อมขององค์การ

                2. การกำหนดกลยุทธ์ (Strategy Formulation)  นำเป้าหมายขององค์การและข้อมูลทีได้จากการวิเคราะห์สภาพแวดล้อมมากำหนดทิศทาง  แนวทาง  แผนการ และวิธีในการปฏิบัติงาน

                3. การนำกลยุทธ์ไปปฏิบัติ (Strategy Implementation) เป็นการนำแผนที่กำหนดไปปฏิบัติให้บรรลุผลสำเร็จ

                4. การควบคุมกลยุทธ์ (Strategy Control) เป็นการควบคุม ติดตาม ตรวจสอบ และประเมินว่าการดำเนินงานเป็นไปตามแนวทางที่ต้องการหรือไม่ โดยกำหนดกฎเกณฑ์และมาตรฐานเพื่อเป็นแนวทางในการวัดผลการดำเนินงานกับมาตรฐานที่กำหนดไว้

ความหมายของระบบสารสนเทศเชิงกลยุทธ์

                ระบบสารสนเทศเชิงกลยุทธ์ (SIS)  คือ  ระบบสารสนเทศใด ๆ  ที่ช่วยสร้างความได้เปรียบในการแข่งขันหรือลดความเสียเปรียบให้กับองค์การ

กรอบแนวคิดเกี่ยวกับระบบสารสนเทศเชิงกลยุทธ์

                โมเดลแรงผลักดันในการแข่งขันของพอร์เตอร์ (Porter's Competitive Forces Model) ประกอบด้วย  แรงผลักดันจากผู้แข่งขันรายใหม่ที่เข้าสู่ตลาด  อำนาจการต่อรองจากผู้ขายปัจจัยการผลิต  อำนาจการต่อรองจากผู้ซื้อหรือลูกค้า  การแข่งขันระหว่างกิจการต่างๆในอุตสาหกรม  และอุปสรรคที่เกิดจากสินค้าหรือบริการทดแทน  โดยองค์การอาจใช้กลยุทธ์ต่างๆเพื่อจัดการกับแรงผลักดันและสร้างความได้เปรียบในการแข่งขัน  ดังนี้

                1. กลยุทธ์ด้านราคา  ต้องหากระบวนการผลิตสินค้าหรือบริการให้มีต้นทุนต่ำที่สุดในอุตสาหกรรม

                2. กลยุทธ์สร้างความแตกต่าง  เป็นการสร้างสินค้าหรือบริการขององค์การให้มีลักษณะโดดเด่น  แตกต่างจากคู่แข่งขัน

                3. กลยุทธ์ด้านนวัตกรรม  เป็นวิธีการหรือการกระทำใหม่เพื่อสร้างสินค้าใหม่ ผลิต และส่งสินค้า ซึ่งจะทำให้ลูกค้าเกิดความพอใจ

                4. กลยุทธ์ด้านการเจริญเติบโต  เป็นการขยายตัวและสร้างคุณค่าให้กับสินค้าหรือบริการเพิ่มขึ้น อาจขยายผลิตภัณฑ์ให้กว้างขึ้นหรือทำธุรกิจแบบครบวงจร

                5. กลยุทธ์ด้านพันธมิตร  มีการแลกเปลี่ยนข้อมูลข่าวสารกันระหว่างองค์การเพื่อให้สามารถทำงานร่วมกันได้

โมเดลห่วงโซ่คุณค่า (Value chain Model) เป็นกิจกรรมที่มีความสัมพันธ์และเชื่อมโยงกันเพื่อเพิ่มมูลค่าให้กับทรัพยากรนำเข้าเน้นกิจกรมหลัก (Primary Activities) และกิจกรรมสนับสนุน (Support Activities) ที่เพิ่มมูลค่าให้กับสินค้าหรือบริการ

                ระบบสารสนเทศจะถูกนำมาใช้ในกิจกรรมต่างๆของห่วงโซ่คุณค่า  เพื่อปรับปรุงกระบวนการทำงานให้มีประสิทธิภาพมากขึ้น  ลดต้นทุนและค่าใช้จ่าย หรือเพิ่มมูลค่าให้กับสินค้าหรือบริการ  ซึ่งอาจจะรวมถึงการสร้างสินค้าและบริการใหม่

                แผนกลยุทธ์ธุรกิจและแผนกลยุทธ์ระบบสารสนเทศมีความสัมพันธ์กัน  โดยแผนกลยุทธ์ธุรกิจจะเป็นแนวทางในการกำหนดทิศทางของแผนกลยุทธ์ระบบสารสนเทศในขณะที่แผนกลยุทธ์ระบบสารสนเทศเป็นเครื่องชี้ทิศทางแผนการพัฒนาเทคโนโลยีสารสนเทศให้เกิดประโยชน์สูงสุด

ผลกระทบของเทคโนโลยีสารสนเทศต่อการแข่งขัน

                1.  การเปลี่ยนแปลงโครงสร้างอุตสาหกรรม

                2.  การใช้ไอทีช่วยใหม่การดำเนินงานที่ดีเหนือคู่แข่งขัน

                3.  การใช้ไอทีในการสร้างธุรกิจใหม่

ความสัมพันธ์ระหว่างแผนกลยุทธ์ธุรกิจและแผนกลยุทธ์ระบบสารสนเทศ

                แผนกลยุทธ์ธุรกิจจะเป็นแนวทางในการกำหนดทิศทางของแผนกลยุทธ์ระบบสารสนเทศ  ในขณะที่แผนกลยุทธ์ระบบสารสนเทศเป็นเครื่องชี้ทิศทางแผนการพัฒนาเทคโนโลยีสารสนเทศให้เกิดประโยชน์สูงสุดต่อองค์การ  ทั้งนี้แผนกลยุทธ์ระบบสารสนเทศจะเน้นถึงความต้องการสารสนเทศขององค์การและถูกกำหนดให้มีทิศทางที่สอดคล้องและสนับสนุนกลยุทธ์ทางธุรกิจขององค์การ

กรณีศึกษา : กลยุทธ์การบริหารสายการบินราคาประหยัดในแบบของ "นกแอร์"

1. สายการบินนกแอร์มีการนำไอทีมาประยุกต์ใช้เพื่อสร้างความได้เปรียบคู่แข่งขันอย่างไรบ้าง ตอบ =  มีการจำหน่ายตั๋วเครื่องบินและสำรองที่นั่งแบบออนไลน์ ลูกค้าสามารถจองตั๋วเครื่องบินและสำรองที่นั่งผ่านเว็บไซต์  การลดต้นทุนด้วยการใช้ไอทีมาช่วยในการดำเนินงานทุกส่วนทั้งระบบฟรอนต์เอนด์และแบ็กเอนด์  ซึ่งเป็นการสร้างสินค้าและบริการของสายการบินให้มีลักษณะโดดเด่นแตกต่างจากคู่แข่ง

2.  จากกรอบความคิดของไวส์แมน สายการบินนกแอร์มีการใช้ระบบสารสนเทศเชิงกลยุทธ์ในด้านใดบ้าง

ตอบ =    1.  กลยุทธ์ด้านราคา คือการตั้งราคาต่ำกว่าคู่แข่ง

                2.  กลยุทธ์สร้างความแตกต่าง คือ การสร้างสินค้าและบริการของสายการบินให้มีลักษณะโดดเด่นแตกต่างจากคู่แข่ง ด้วยการจำหน่ายตั๋วเครื่องบินและสำรองที่นั่งแบบออนไลน์  ลดต้นทุนด้วยการใช้ไอทีมาช่วยในการดำเนินงานทุกส่วนทั้งระบบฟรอนต์เอนด์และแบ็กเอนด์